Kilis
- Güneydoğu Anadolu Bölgesi
Kilis Hakkında
Kilis, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde, Gaziantep Platosu’nun güneybatısında yer alan bir sınır ilidir. Güneyinde Suriye, diğer yönlerinde Gaziantep bulunur.
Kilis, 6 Haziran 1995’te Gaziantep’ten ayrılarak Türkiye’nin 79. ili oldu. Merkez ilçenin yanı sıra Elbeyli, Musabeyli ve Polateli ilçelerinden oluşur.
TÜİK’in 2025 verilerine göre il nüfusu 157.363’tür; nüfusun büyük kısmı il merkezinde yaşar. Zeytin bahçeleri ve bağlar ilin manzarasına da sofrasına da yön verir.
Kilis Yöresel Lezzetleri
Kilis Tava
Koyunun kaburga üstü etinden çekilen kıyma yazın patlıcan, kışın patatesle taş fırında pişirilir; tırnaklı pide ve ayranla yenir. Kilis Tava coğrafi işaretle tescillidir.
Kilis Katmeri
Elle açılan ince hamurun içine yöre keçisi ve koyununun sütünden alınan kaymak konur, sadeyağda kızartılıp şerbetlenir. Kilis Katmeri coğrafi işaretle tescillidir.
Cennet Çamuru
Tel kadayıf, Antep fıstığı ve sadeyağ karışımının üzerine kat kat kaymak konarak yapılan bir tatlıdır. Cennet Çamuru / Kilis Kaymaklı Kırma Künefe coğrafi işaretle tescillidir.
Kilis Ekşili Kebabı
Fırında pişen köfteler nar ekşili, salçalı bir sosla yeniden pişirilir ve kızartılmış tırnaklı pideyle servis edilir. Kilis Ekşili Kebabı coğrafi işaretle tescillidir.
Kilis Kırk Semseği
Pekmezli hamurdan açılan yufkalara kıymalı pirinçli harç konur, kareler halinde kesilip Kilis zeytinyağında kızartılır. Kilis Kırk Semseği coğrafi işaretle tescillidir.
Kilis Şıhılmahşe
Kızartılmış acurlar kıyma, nohut ve domatesle doldurulup salçalı sosla pişirilir, sarımsaklı yoğurtla servis edilir. Kilis Şıhılmahşe coğrafi işaretle tescillidir.
Kübbülmişviyye
İnce bulgurlu üçgen köftelerin içine iç yağı, ceviz ve baharatlı bir harç konur; sıcak yenmesi gerekir. Kübbülmişviyye coğrafi işaretle tescillidir.
Kilis’te gezilecek yerler
Ravanda Kalesi, kentin yaklaşık 24 kilometre doğusunda, Polateli sınırlarındadır. Kaynaklarda ilk kez 1097’de anılan kale sırasıyla Eyyubilerin, Memlüklerin ve 1516’dan sonra Osmanlıların eline geçti; içinde iki büyük sarnıç bulunur.
Oylum Höyük, merkezin birkaç kilometre doğu-güneydoğusundadır. Kazılarda Hitit dönemine ait bir tablet ve mühür bulundu; höyükteki mozaikli bazilika açık hava müzesi çalışmalarının bir parçası olarak 2018’de ziyarete açıldı.
Kent merkezinde 1553’te Canbolat Bey’in yaptırdığı Canbolat Paşa (Tekke) Camii klasik Osmanlı mimarisinin örneklerindendir. Kilis Etnografya Müzesi ise 2012’de Neşet Efendi Konağı’nda açıldı ve 2021’de tarihî Sabunhane binasına taşındı.
Kilis’te kültür ve sanat
Yorgancılık Kilis’in en tanınmış el sanatıdır; Kilis Yorganı coğrafi işaretle tescillidir. Yemeni yapımı ve el işlemeleri de kentin geleneksel zanaatları arasındadır.
Kilis mutfağı Anadolu ve Halep mutfaklarının izlerini birlikte taşır. Kilis Tava, Kilis Katmeri ve pekmez kentin en bilinen lezzetleri arasındadır.
Kilis’in tarihçesi
Bölgedeki yerleşimin MÖ 3000’lere kadar uzandığı düşünülür. Kilis; Hititler, Persler, Romalılar, Bizanslılar ve Memlükler gibi pek çok yönetimin sınırları içinde kaldı, 636’da İslam ordularının eline geçti.
1516’daki Mercidabık Savaşı’ndan sonra Osmanlı topraklarına katılan kent uzun süre Halep’e bağlı kaldı. Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra önce İngiliz, ardından Fransız işgaline uğradı; 7 Aralık 1921’de işgalden kurtuldu. Bu tarih bugün kentin kurtuluş günü olarak anılır.
Kilis’e ulaşım
Kilis’e en kolay ulaşım Gaziantep üzerindendir; iki kent arası karayolu yaklaşık 60 kilometredir. En yakın havalimanı Gaziantep Havalimanı’dır. Öncüpınar Sınır Kapısı il sınırları içinde yer alır.
Kilis’in ilçeleri
- Merkez
- Elbeyli
- Musabeyli
- Polateli
Kilis’in ekonomisi
İl ekonomisi büyük ölçüde tarıma dayanır: zeytin, üzüm ve buğday başlıca ürünlerdir. Zeytinyağı, pekmez ve bulgur üretimi bu ürünleri işleyen başlıca sanayi kollarıdır. Kilis Zeytinyağı ve Kilis Horoz Karası Üzümü coğrafi işaretle tescillidir.
Kilis 7 Aralık Üniversitesi 2007’de kuruldu ve kentin eğitim hayatında önemli bir yer tutar.
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…