Amasya

Karadeniz Bölgesi

Amasya Hakkında

Türkiye’nin 81 ilinden birisi olan Amasya ili Kardeniz bölgesinde yer almaktadır. İlin merkezi Amasya’dır. Amasya ilinde 7 ilçe, 20 belde ve 349 köy bulunmaktadır.

WhatsApp X

Amasya'nın meşhur yemekleri ve tatlıları

Sakala çarpan çorbasının bir parça farklısı: Çatal çorba

Bu nefis çorba karnınızı öyle bir doyurur, damaklarda öyle bir şenlik olur ki ana yemeğe yer kalmaz, bizden söylemesi.Yeşil mercimek, yarma ve kıymanın başrolleri paylaştığı bu çorba, içindeki tüm malzemelerin besleyiciliği ve lezzeti sayesinde bir kasesiyle doyurabilecek güçte.

Sadelikten gelen güzellik: Helle çorbası

Aynı şekilde pirinç yerine mercimek ile de yapılabilen bu çorbanın her hali ayrı bir güzel oluyor. Hele çorbası pirincin lezzetiyle dolu çorbalardan. Tabii yapımında en hasından tereyağı kullanılması da onun lezzetini katlayan en önemli faktörlerden sayılıyor.

Böyle dolma görülmedi: Bakla dolması

Bitti sanıyorsanız, yanılıyorsunuz. Çünkü bu güzelliğin üzerine bir de enfes kaburgalar sıra sıra diziliveriyor. Sonrası mutluluk, sonrası sonsuz bir lezzet oluyor.Özene bezene hazırlanan iç harcın yaprağıyla buluşması yetmiyor bu tarifte. İçine bakla da dahil oluyor.

Gurme damaklara: Mumbar - işkembe

Genellikle koyun işkembesi ve mumbarı kullanılarak hazırlanan bu yemeğin içinde bulgurlu ve maydanozlu bir harç da yerini alır. Uzun ve bol emek isteyen yapımının ardından sofranın baş köşesindeki yerini alır.

Müptelası olunur: Patlıcan çullaması

Patlıcan, biber ve maydanoz gibi birbirine pek yakışan sebzelerin bir arada yer aldığı bu tarif, Amasya'nın yöresel lezzetlerinin en bilinenlerinden. Bir kez tadına bakan bir daha vazgeçemiyor, bu lezzete müptela olunuyor.

Amasya usulü de ayrı bir nefis: Keşkek

Keşkek, küçük farklılıklarla pek çok yörede yapılıyor, biliyoruz. Ama Amasya usulü keşkeği denemeden de olmaz diyoruz. Neden derseniz, bu keşkeğin içinde iri yarmalara eşlik eden koyun budunun yanı sıra bir miktar çemen de bulunuyor. Çemenin o kendine özgü lezzeti işin içine girince bildiğimiz keşkek adeta sınıf atlıyor.

Görür görmez tatmak istersin: Bat yemeği

Adından başlayan ilgi çekiciliği, içindekileri öğrenince yerini iştaha bırakacak. Tokat mutfağında da önemli bir yeri olan bu yemek, dövülmüş ceviz, köftelik bulgur, mercimek, salça ve soğan gibi lezzetlerin bir araya gelmesi, ardından da salamura yapraklarla buluşup afiyetle yenmesiyle insanı mutlu sona kavuşturuyor.

Ayva, bir yemeğe hiç bu kadar yakışmamıştı: Ayva gallesi

Ayva gallesinin temel malzemeleri arasında ayva, nohut ve et bulunuyor. Et, genel olarak koyun etinden tercih ediliyor. Bir kez tadına bakınca insanın tarifini almadan Amasya'dan dönmesi mümkün olmuyor. Tadı öyle bir damağınızda kalır ki inanamazsınız.

Az malzemeli dev lezzet: Hasuda tatlısı

Nişasta, toz şeker, tereyağı, su ve ceviz içinden oluşan bu az malzemeli dev lezzet, Amasya'ya gider gitmez denemeniz gereken lezzetlerin başında geliyor. Hasuda, yeni favori tatlınız olmaya aday.

Pekmezlisi de ayrı bir efsane: Dene hasudası

Hasudanın lezzetinin pekmezle katlandığı dene hasudası, ceviz içleriyle bir araya geldiğinde tam bir enerji patlaması yaşatabilir. Özellikle soğuk havalarda yendiğinde iç ısıtma özelliği olduğunu da söylemeden geçmek olmaz tabii.

Onu zaten çok seviyorduk: Kalburabastı

Kalburabastı zaten pek yakından bildiğimiz, çok da sevdiğimiz tatlılardan. Şekliyle kalbimizi ayrıca çalan bu güzelim şerbetli tatlıyı bir de Amasya'da denemeden olmaz. Yolunuz Amasya'dan geçecekse en hasından kalburabastı yemek de aklınızda bulunsun.

Çok şık, çok sevimli: Elma tatlısı

Amasya'nın misler gibi kokusu ve efsane lezzetiyle en ünlü tatlarından olan elmaları kütür kütür yemek zaten yeteri kadar güzeldi. Ama onun cevizle, tarçınla, çeşit çeşit lezzetle bir araya geldiği tatlı halini de denemeden olmazdı. Kısacası, denemeden dönmeyiniz efendim.

Bu lezzete kimse hayır diyemez: Amasya çöreği

Adını Amasya'dan alan, şehrin mutfağına ait en özel, en güzel tatlardan Amasya çöreği. Ceviz ve haşhaşın güçlerini birleştirip özene bezene hazırlanan hamurlarla bir araya gelmesi sonucu oluşuyor. Bir yiyen bir daha vazgeçemiyor.

Not: Amasya'ya yolunuz düşerse şehrin bu yemeklerinin yanı sıra o mis kokulu nefis elmalarından, ciğer sarmasından, göbek dolmasından ve kabak kavuklu pilavından tatmayı unutmayın. Bu şehrin mutfağı öyle zengin ki kilo almadan dönmek imkansız. :)

Kaynak: https://yemek.com/amasya-yemekleri/sayfa/12

Amasya'da gezilecek yerler

Amasya özellikle doğal güzellikleri ile ön plana çıkmaktadır. Kaplıcaları ve mesire yerleri gezip görmeğe değer özel mekanlardır. Yeşilırmak vadisi Harşena Dağı eteklerine kurulan Amasya, 7 bin yılın üzerindeki eski tarihi boyunca bilim adamları, sanatkârlar, şairler yetiştirmiş, şehzadelerin eğitim gördüğü bir şehir olmuştur. Anadolu’nun en güzel şehirlerinden biri olan Amasya ülkemizin mutlaka görülmesi gereken yerlerinden. Gezginlerin seyahat listelerinde her zaman yer alan Amasya’da gezip görülecek pek çok tarihi ve doğal güzellik var.

Amasya Müzeler: Amasya’nın tarihine ışık tutan Amasya müzeleri geziniz sırasında mutlaka uğramanız gereken yerlerden. Amasya Müzesi, Hazeranlar Konağı Müze Ev, Minyatür Amasya Müzesi gezebileceğiniz Amasya müzeleri arasında.

Amasya Camiler: Amasya’da gezip görebileceğiniz pek çok tarihi yapı var. Bu yapılar arasında camiler önemli bir yere sahip. Yörgüç Paşa Camii, Bayezid Paşa Camii, Gümüşlü Camii, Gökmedrese Camii, Burmalı Minare Camii, Amasya Fethiye Camii, Saraçhane Camii görmenizi tavisye ettiğimiz camiler arasında bulunuyor.

Amasya Medreseler: Osmanlı’nın en önemli şehirlerinden biri olan Amasya’da pek çok medrese yer almaktadır. Bunlardan Çelebi Mehmet Medresesi ve Haliliye Medresesi en çok ziyaret edilen medreseler.

Amasya Kalesi: Harşena Dağı üzerine kurulu olan Amasya Kalesi geziniz sırasında görmenizi önerdiğimiz yapılar arasında yer alıyor. Helenistik dönemden Osmanlı dönemine kadar kullanılan kale şehrin en stratejik konumlarından birinde yer alıyor.

Kral Kaya Mezarları: Amasya Kalesi gibi Harşena Dağı’nda bulunan Kral Kaya Mezarları, Amasya’nın en önemli tarihi varlıklarından biri. Dağın eteklerinde bulunan kral mezarlarından günümüze birkaçı ulaşabilmiş olsa da bu eşsiz güzelliği görmeden Amasya’dan ayrılmayın.

Amasya Doğal Güzellikler: Amasya’nın tarihi güzellikleri kadar doğal güzellikleri de keşfetmeye değer. Anadolu’nun en güzel şehirlerinden biri olan Amasya’da doğa keşfine çıkmak isterseniz Borabay Gölü, Yedi Kuğular Kuş Cenneti, Aynalı Mağara ve Terziköy Kaplıcası ilk duraklarınız arasında olmalı.

Amasya İli Konaklar

Hazeranlar Konağı

Yalı boyu evleri dizisindeki en güzel konak olan Hazeranlar Konağı Osmanlı döneminin en zarif sivil mimari örneklerinden birisidir. Konak Defterdar Hasan Talat Efendi tarafından kız kardeşi Hazeran Hanım adına 1872 yılında yaptırılmıştır. Diğer kapı Hatuniye Cami avlusu ile bağlantılıdır.

Çift kanatlı selamlık kapısından alçak tavanlı bir mekana girilir. Dört köşede birer oda ve odaların arasında orta sofanın uzantıları eyvanlar yer alır. Batı eyvanlarını giriş kata bağlayan sade korkuluklu ahşap merdivenler işgal eder. Katlarda oturma ve yatak odaları, avlu, kahve odası, ocaklı oda, ebeveyn ve selamlık odaları ile hela sofa etrafında yer almaktadır.

Amasya’nın Kaleleri ve Kaya Mezarları

Amasya Kalesi

Şehrin ve Yeşilırmağın kuzeyinde bulunan Harşane Dağı adlı dik kayalıklar üzerindedir. Kalenin Belkıs, Saray, Maydonos ve Meydan adlarına dört kapısı, kale içinde Cilanbolu adlı su kuyusu, sarnıç, zindan bulunmaktadır. Kaleden 70 m. aşağıda Yeşilırmağa ve kral mezarlarına kadar uzanan M.Ö. III. yüzyıla ait merdivenli yer altı yolu, burç ve cami kalıntıları vardır.

Kral Kaya Mezarları

Amasya Kalesi eteklerinde düz bir duvar misali dikine uzanan kalker kayalara oyularak yapılmış olan 5 adet mezar, yapıları ve mevkileri itibariyle ilk bakışta dikkati çekmektedir. Çevreleri oyularak ana blok kayadan tamamen ayrılmışlar ve kaya bloklarına merdivenlerle bağlanmışlardır. Vadi içerisinde irili ufaklı toplam 18 adet kaya mezarı bulunmaktadır. Amasya’da doğan ünlü coğrafyacı Strabon’un (M.Ö. 63-M.S. 5) verdiği bilgiye göre kaya mezarları Pontus krallarına aittir.

Aynalı Mağara (Kaya Mezarı)

Çevre yolunun Samsun güzergahından sağa ayrılan Ziyaret beldesi yolu üzerinde, şehir merkezine yaklaşık üç kilometre uzaklıktadır. Kral Kaya Mezarlarının en iyi işlenmiş ve tamamlanmış olanıdır. Tonoz kısmında 6′sı sağda, 6′sı solda olmak üzere 12 havari tasviri ile kuzey ve güney duvarlarında bir takım kadınlı erkekli figürler, doğu cephesinde ise İsa, Meryem ve Yoannes’ten oluşan bir kompozisyon bulunmaktadır.

Ferhat Su Kanalı

Kentin su ihtiyacını karşılamak için Helenistik dönemde yapılmış olan su kanalı yaklaşık 75 cm. genişliğinde 18 km. uzunluğundadır. Terazi sistemine göre kanallar oyularak, tünel açılarak bazı yerlerinde duvarlar örülerek inşa edilmiştir.

Amasya’nın Medreseleri

Bimarhane (Darüşşifa)

İlhanlı döneminden günümüze ulaşan tek eserdir. İlhanlı Hükümdarı Sultan Mehmet Olcaytu ve hanımı Ilduz Hatun adına 1308 yılında yaptırılmıştır. Yapının özellikle ön cephesi sanat bakımından değerlidir. Sadece Amasya Bimarhanesine mahsus bir özellik olan kapı kilit taşında diz çökmüş vaziyette insan kabartması mevcuttur.

Sultan II. Bayezid Külliyesi

Sultan II. Bayezid adına 1485-86 yılında yaptırılan külliye; cami, medrese, imaret türbe ve şadırvandan oluşmaktadır. Her iki minare hizasında bulunan yaşlı çınar ağaçlarının külliye ile yaşıt olduğu tahmin edilmektedir.

Haliliye Medresesi

Gümüşhacıköy İlçesi Gümüş Beldesi merkezinde bulunan eser, Çelebi Sultan Mehmed’in Beylerbeyi Halil Paşa tarafından 1413 de yaptırılmıştır. Kare planlı kapalı avlulu bir medresedir.

Kapı Ağa Medresesi

Sultan II. Bayezid’in Kapı Ağası Hüseyin Ağa tarafından 1488 yılında yaptırılmıştır. Ön Asya ve Selçuklu mezar anıtlarında görülen sekizgen plan şeması fonksiyon itibariyle ilk defa bu medresede tatbik edilmiştir.

Diğer Medreseler;

Gökmedrese (1267)
Çelebi Mehmed Medresesi (1415) Merzifon
Büyük Ağa Medresesi (1488)
Küçük Ağa Medresesi (1463- 1464)
Hakala Yolpınar Köyü Kasım Bey Medresesi (1463- 1464)

Amasya’nın Camileri

Burmalı Minare Cami, Gökmedrese Cami görülmeye değerdir. Amasya’nın diğer önemli camileri Gümüşlü Cami, Bayezid Paşa Cami, Yörgüç Paşa Cami, Sofular Abdullah Paşa Cami,Şirvanlı (Azeriler) Cami, Abide Hatun Cami ve Halifet Gazi Kümbetidir.

Gök Medrese Cami (Merkez)

Selçuklu valilerinden Torumtay’ın (1267) Amasya’da yaptırdığı kabul edilen Gökmedrese Cami, belirli şekilde derinliğine uzanan, kubbe ve tonozlarla örtülü, üç nefli bir yapıdır. Kesme taş mimarisi, olgun nispetleri ve sade süslemeleriyle ağırbaşlı ciddi bir üsluptadır. Caminin çok uzun olan giriş bölümü medrese olarak kullanılmıştır.

Burmalı Minare Cami (Merkez)

Selçuklu Sultanı II. Gıyaseddin Keyhüsrev zamanında Vezir Ferruh ve kardeşi Haznedar Yusuf tarafından 1237-1247 yıllarında yaptırılmıştır. Girişin sol tarafındaki cepheye bitişik sekizgen biçimli klasik Selçuklu kümbeti ve sonradan eklenmiş burmalı minaresi caminin belirgin özelliklerindendir.

Sultan II. Bayezıt Külliyesi (Merkez)

Sultan II. Bayezıt adına 1485-86 yılında yaptırılan külliye; cami, medrese, imaret türbe ve şadırvandan oluşmaktadır. XV. yüzyılın son çeyreğinde yapılan, yan mekanlı (L planlı) cami mimarisinin gelişmiş son örneğidir. Caminin iki minaresi vardır. Batıda medrese, doğuda imaret ve konukevi vardır. Her iki minare hizasında bulunan yaşlı çınar ağaçlarının külliye ile yaşıt olduğu tahmin edilmektedir.

Diğer Camileri

Fethiye Camii (Bizans- Danişmend 11. Yy.)
Gümüşlü Camii (1326)
Saraçhane Camii (1372)
Çilehane Camii (1413)
Medreseönü Camii (1427) Merzifon (II. Murad Camii)
Yörgüç Camii (1428)
Yörgüç Rüstem Paşa Camii (1429) Gümüş
Hızırpaşa Camii (1466)
Kilari Süleyman Ağa Camii (1489)
II. Bayezid Külliyesi (1486)
Mehmet Paşa Camii (1486)
Şamlar Ayas Ağa Camii (1495)
Sofular Abdullah Paşa Camii (1502)
Hatuniye Camii (1510)
Pir Mehmet Çelebi Camii (15. Yy.)
Temenna Mescidi (1567)
Sofular Camii (15- 16. Yy.) Merzifon
Bozacı Camii (16- 17. Yy.) Merzifon
Merzifonlu Kara Mustafa Paşa C. (1666)
Darphane Camii (18. Yy.) Gümüş
Maden Camii (1800) Gümüş
Azeriler Camii (1876- 1895)

Amasya’nın Ahşap Camiler

Abide Hatun Camii (1680)
Eyüp Çelebi Camii (1725) Merzifon
Hacı Hasan Camii (1714) Merzifon
Çay Camii(1774)
Eski Kışlacık Köyü Camii (1865)
Aşağı Baraklı Camii (1870)
Kaleköy Camii (1870)
Yukarı Baraklı Camii (1875)
Ziyaret Camii (19. Yy.)
Şıhlar Köyü Camii (1924)
Eliktekke Köyü Camii (1928)
Müftü Camii (20. Yy.) Gümüşhacıköy
Kızılca İstasyon Camii (1956)

Amasya’nın Hanları, Hamamları ve Çarşıları

Ezine Han

Amasya – Tokat Karayolunun 35. km.sinde bulunan Ezinepazar beldesi içerisinde yolun sol yanındadır. Selçuklu Sultanı Alaaddin Keykubad’ın hanımı Mahperi Hatun tarafından yaptırılmıştır.

Taşhan

Merzifon ilçesinde, 17. yüzyıl mimarı üslubunda dikdörtgen planla yapılmıştır.

Bedesten

Merzifon ilçesinde, dikdörtgen planlı, kubbeli dış cephelerde dükkanlarla çevrilidir.

Eski Hamam

Merzifon ilçesindedir. Kitabesine göre 1678 yılında yaptırılmıştır.

Amasya’nın Diğer Hamamları

Karsavul Hamamı (Roma)
Yıldız Hamamı (13. Yy.)
Arkut Bey Hamamı (13. Yy.)
Çifte Hamam- Merzifon (1388)
Hızırpaşa Hamamı (15. Yy.)
Mustafa Bey Hamamı (1436)
Kumacık Hamamı (15. Yy.)
Çukur Hamamı (15. Yy.)
Sinan Paşa Hamamı- Uluköy (15. Yy.)
Kızlar Sarayı Hamamı (15. Yy.)
Gediksaray Hamamı (15. Yy.)
Ziyaret Hamamı (15. Yy.)
Çayüstü Köyü Hamamı- Suluova (15. Yy.)
Maarif Hamamı- Merzifon (16. Yy.)
Maarif Hamamı- G. Hacıköy (16. Yy.)
Paşa Hamamı- Merzifon (1677)
Tuz Pazarı Hamamı- Merzifon (1677)
Ekin Pazarı Hamamı- G. Hacıköy (1658)
Eski Hamam- Gümüş (19. Yy.)

Amasya’nın Kaplıcaları

Terziköy Kaplıcası ilin önemli kaplıcasıdır. Gözlek Kaplıcası, Hamamözü (Arkut Bey) Kaplıcası ve Ilısu Kaplıcası diğer kaplıcalarıdır.

Terziköy Kaplıcası

Terziköy Kaplıcasının Yeri : Amasya’nın güneyinde belediye ve mücavir saha dışındadır.

Terziköy Kaplıcasına Ulaşım : Amasya il merkezine 30 km. uzaklıktadır

Terziköy Kaplıcasında Suyun Isısı : 37oC

Terziköy Kaplıcasının PH Değeri : 6,6

Terziköy Kaplıcasının Özellikleri : Bikarbonatlı, Kalsiyumlu, kısmen Karbondioksitli bir bileşime sahiptir.

Terziköy Kaplıcasından Yararlanma Şekilleri : İçme ve banyo kürleri

Terziköy Kaplıcasının Tedavi Ettiği Hastalıklar : Romatizma, mide ve bağırsak, böbrek ve idrar yolları, beslenme bozukluğu gibi hastalıklarda olumlu etki yapar.

Terziköy Kaplıcasında Konaklama :90 yataklı bir motel tesisi mevcuttur.

Amasya’nın Mesire Yerleri

Yedi Kuğular Kuş Cenneti (Yedikır Barajı) Amasya -Suluova karayoluna 7 km. uzaklıkta bulunur. Baraj gölü çevresinde yer alan doğal güzelliği, yürüyüş parkuru, DSİ sosyal tesisleri ve balık üretim tesisleri ile amatör balık avcılığı nedeniyle bölgenin çekici piknik alanı durumundadır. Göl; kuğu, yabankazı, yaban ördeği, angut, karabatak ve balıkçıl vb. 34′den fazla kuş türünün barındığı bir kuş cenneti haline gelmiştir.

Borabay Gölü Amasya- Taşova karayolunun 44. km.sinden sola ayrıldıktan sonra Taşova-Samsun karayolunu 14. km.den tekrar sola ayrılarak ulaşılan, doğa harikası Borabay Gölü ve çevresi Turizm merkezi ilan edilmiştir.

Ormanlık alan içerisinde her biri 3 yataklı 9 adet bungalov tipi evler, gazinosu kamp imkanı, piknik alanları, doğa yürüyüşü ve dinlenme imkanları nedeniyle yerli ve yabancı ziyaretçilerin uğrak merkezi durumundadır.

Baraklı Şelalesi Taşova ilçesinde,Taşova İlçesine 30 km. uzaklıkta olan Özbaraklı beldesi sınırları içerisindedir.

Kuş Gözlem Alanı
Yedikır Barajı
Müzeler ve Örenleri
Hazeranlar Konağı Etnografya Müzesi
Alpaslan Müzesi
Örenyerleri
Kral Kaya Mezarları

Amasya'da kültür ve sanat

Amasya, Osmanlı şehzadelerinin yetiştiği şehir olarak bilinir. I. Mehmet, II. Murat, Fatih Sultan Mehmet ve Yavuz Sultan Selim gibi padişahlar şehzadeliklerinde burada görev yapmıştır.

Şehrin müzeleri ve anıtları kültür hayatının önemli parçasıdır. Amasya Arkeoloji Müzesi'nin bahçesinde 12. yüzyıldan kaldığı bilinen Sultan Mesud Türbesi durur. 2010'da açılan Minyatür Amasya Müzesi ile şehrin girişindeki Ferhat ile Şirin Aşıklar Müzesi ve Aşıklar Müzesi de gezilebilir. Kentin içinde Pontus Kaya Mezarları bulunur.

Yeşilırmak boyunca uzanan Yalı Boyu manzarası, eski evler ve 1865'te Hatuniye Camii'nin yanında yapılan Hazeranlar Konağı şehrin tanıdık görüntüleridir. II. Beyazıt Camii ile Burmalı Minare Camii de öne çıkan tarihi yapılardandır.

Mutfak mirası da kültürün parçası: Amasya Keşkeği ve Amasya Çöreği, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaretle tescil edilmiştir.

Amasya'nın tarihçesi

Amasya İli Tarihi

Eski bir tarihe sahip olan Amasya ile Türkiye’nin Karadeniz Bölgesinde yer alan ilerimizden birisidir. Bir çok medeniyete ev sahipliği yapan Amasya’da bilinen en eski tarih Hititlere aittir. Hititlerden sonra ise Frigler, sonrasında Kimmer, İskitler derken Lidya, Pers imparatorluğu derken, Hellen, Pontus, Roma İmparatorluğu hakimiyeti altına giren Amasya sonrasında ise Bizans, Danişmend, Selçuklu, İlhanlı ve Osmanlı hakimiyetleri altında kalmış ve günümüze bu şekilde gelmiştir.

Amasya Kısa Tarihi

Yapılan arkeolojik araştırma ve bulgulara göre Amasya’da ilk yerleşme M.Ö. 5500 yıllarında başlayıp Hitit, Frig, Kimmer, İskit, Lidya, Pers, Hellen, Pontus, Roma, Bizans, Danişmend, Selçuklu, İlhanlı ve Osmanlı dönemlerinde de kesintisiz olarak devam etmiştir.

Pontuslar (M.Ö.333 – M.Ö.26) tarafından yapılan Kral Kaya Mezarları, günümüze kadar ulaşarak kentin anıt eserleri arasına girmiştir.

700 yıl Bizans egemenliğinde kalan Amasya, Melik Ahmet Danişmend Gazi tarafından 1075 yılında fethedilerek bu kentte ilk Türk – İslam Egemenliği kurulmuştur.

Osmanlı Anadoluda Türklerin ilk şehir hayatına geçiş yaptıkları yerlerden birisi de Amasya olup öz be öz Türk oymaklarının Amasya ve civarında yerleşmiş olması, korunaklı bir yapıya sahip olması nedenleri ile Osmanlı Şehzadelerinin Amasyada yetiştirilmesi uygun bulunmuştur. Bu Sebeplerledir Şehzade Çelebi Mehmet Timur nedeni ile dağılan Anadolu birliğini Amasya ve civarındaki Türkmenlerden sağladığı güçle tekrar sağlamıştır. . Şehzade Yıldırım Bayezid, Çelebi Mehmet, Şehzade Murat (II), Şehzade Ahmet Çelebi, Şehzade Mehmet (II), Şehzade Alâeddin, Şehzade Bayezid (II)), Şehzade Ahmet, Şehzade Murat, Şehzade Mustafa, Şehzade Bayezid ve Şehzade Murad (III) çeşitli tarihlerde Amasya’da Valilik yapmışlardır. Bu dönemde kentte birçok ilim admı yetişip saray, çeşme, medrese, cami, türbe v.b. kalıcı eserlerle, şehir bir kültür merkezi olarak tarihteki yerini almıştır.

Tarihin akışı içerisinde önemli roller üstlenen Amasya, Kurtuluş Savaşı sırasında yine ön plana çıkmış, Kurtuluş mücadelesinin planları bu kentte hazırlanmıştır.

Amasya İlinin Adı Nereden Gelmiştir?

Amasya’nın bilinen ilk adı “Amaseia“‘dır. Bu isim dünyanın ilk coğrafyacısı olarak bilenen Strabon tarafından verilmiştir. “Amaseia” amozonlardaki yaşayan halkın kraliçelerine verdikleri isimdir.

Eskiçağda bir çok Anadolu şehrinin kurucu (KTICIC) tanrısı veya kahramanının olduğu bilinmektedir. Bu mitolojik kuruluş Amasya için de geçerlidir.

Roma İmparatoru Septimius Severus (M.S. 193-211) dönemine ait bir Amasya sikkesi üzerinde yer alan ERMHC KTICAC THN POLIN yazıtından hareketle Hermes’in Amasya kentinin kurucu tanrısı olduğu kabul edilmektedir.

Bu kısa açıklamadan sonra Amasya adının tarihçesine gelecek olursak; Hitit belgelerine göre Amasya’nın bilinen ilk adının Hakmiş [Khakm(p)is] olduğu sanılmaktadır. Bu isimin Perslerin Amasya’yı fethine kadar devam ettiği değerlendirilmektedir.

Amasya’nın Mitridates Krallığı Dönemi’ndeki adı “Amasseia” dır. Özellikle M. Ö. II. yüzyıldan itibaren darp edilen Amasya şehir sikkelerinde AMASSEİA ibaresi açıkça görülmektedir. Zaten coğrafyacı Strabon’da Amasya için Amaseia sözcüğünü kullanmaktadır.

Amaseia sözcüğü, “Ana” anlamına gelen ve özellikle “Ana Tanrıça” yı kasteden ‘Ama’ ve onun çeşitlemesi olan ‘Mâ’ ibaresi ile bağlantılıdır. Bundan hareketle denilebilir ki Amaseia “Ana Tanrıça Mâ’nın şehri” anlamına gelmektedir.Ana Tanrıça Mâ, Perslerin Anadolu’yu fethinden sonra tapımı yaygınlaşan doğu kökenli bir tanrıçadır. Aynı zamanda bu tanrıça Mitridates ve Kapadokya’nın yerel tanrıçasıdır. Amaseia sözcüğü de Persler zamanındaki asıl söyleniş şeklinin Hellen ağzına uydurulmuş biçimidir.

Roma döneminde Amaseia adı fazla bir değişikliğe uğramadan AMACIAC (Amasia) olarak kullanılmıştır. Örneğin, İmparator Septımıus Severus, Caracalla ve Severus Alexander döneminde darp edilmiş Amasya şehir sikkelerinde AMACIAC adını görmekteyiz. Bizans Devri’nde de Amasia adının değişmeden devam ettiği bilinmektedir. Amasya’nın adı Danişmendliler zamanında ise bazen Amasiyye, bazen de Şehr-i Haraşna olarak anılmıştır. Selçuklu, İlhanlı, Beylikler ve Osmanlı İmparatorluğu döneminde de Amasya adı herhangi bir değişikliğe uğramadan günümüze kadar gelmiştir.

Amasya'ya ulaşım

KARAYOLU

Amasya, komşu illerden Samsun, Çorum ve Tokat'a Devlet yolu ile bağlıdır. Transit karayolu güzergahı 100-17,100-18 ve 100-19 kontrol kesim no'lu devlet yolu (Avrupa - İran Uluslararası Transit Karayolu) üzerinde yer almaktadır. İl genelinde yolu bulunmayan yerleşim merkezi olmadığı gibi köy yollarının da %90'ı asfalttır. Yaz-kış ulaşım sorunu yoktur.

Amasya Otobüs Terminaline günlük ortalama 140 şehirlerarası otobüs girip çıkmaktadır. Amasya ile komşu iller Samsun ve Çorum arasında her saat araç bulmak mümkündür.

DEMİRYOLU

Amasya, Sivas-Samsun demiryolu üzerinde Sivas'a 261 km. Samsun'a ise 130 km. uzaklıktadır. İl hudutları içerisinde 2 gar (Amasya-Hacıbayram) ve 6 istasyon (Kızılca, Kayabaşı, Eryatağı, Boğazköy, Suluova, Hacıbayram) bulunmaktadır.

HAVAYOLUAMASYA MERZİFON HAVAALANI

İlimiz Merzifon ilçesinde AMASYA MERZİFON HAVAALANI bulunmaktadır. Havaalanı Amasya şehir merkezine 46 km uzaklıktadır.

DENİZYOLU

İlimize en yakın deniz limanı 130 km uzaklıktaki Samsun ilinde bulunmaktadır.

Amasya'nın ilçeleri

Amasya (il merkezi)
Göynücek.
Gümüşhacıköy.
Hamamözü
Merzifon.
Suluova.
Taşova.

Amasya'nın ekonomisi

Amasya'nın ekonomisinde tarım başta gelir ve şehir denince akla elma gelir. Amasya misket elması coğrafi işaretlidir. Elmanın yanında fasulye, nohut, mercimek, şeker pancarı ve soğan da yetiştirilir.

Tarımsal üretime bağlı olarak gıda işleme ve paketleme gibi sanayi dalları gelişmiştir. Turizm de şehrin gelirleri arasındadır.

Amasya, İç Anadolu'yu Samsun Limanı'na bağlayan yol üzerindedir ve 1930'dan beri Samsun'a demiryoluyla bağlıdır.